VIÊM HỌNG: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT
VIÊM HỌNG: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT
Viêm họng là tình trạng niêm mạc họng bị viêm, gây đau rát, khó chịu khi nuốt hoặc nói. Đây là một bệnh rất thường gặp ở cả trẻ em và người lớn, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc trong mùa các bệnh hô hấp lưu hành.
1. Viêm họng có thường gặp không?
Viêm họng là một trong những lý do rất phổ biến khiến người bệnh đi khám. Phần lớn các trường hợp viêm họng là do virus gây ra, ví dụ như virus cảm lạnh hoặc cúm. Chỉ một phần nhỏ là do vi khuẩn, trong đó thường gặp nhất là liên cầu khuẩn nhóm A (Group A Streptococcus).
Điều quan trọng là: không phải cứ đau họng là cần dùng kháng sinh. Nếu nguyên nhân là virus thì kháng sinh sẽ không có tác dụng.
Viêm họng có thể gặp quanh năm nhưng thường tăng lên khi:
- Thời tiết lạnh hoặc thay đổi thất thường
- Mùa cảm cúm, viêm đường hô hấp
- Môi trường khói bụi, khói thuốc
- Tiếp xúc gần với người đang bị cảm, ho, viêm họng
2. Triệu chứng nhận biết
Người bị viêm họng có thể gặp một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Triệu chứng thường gặp
- Đau họng, rát họng
- Nuốt đau hoặc nuốt vướng
- Cảm giác khô họng, ngứa họng
- Khàn tiếng, đau khi nói
- Ho, sổ mũi, nghẹt mũi
- Sốt nhẹ hoặc sốt
- Mệt mỏi, khó chịu
Khi nhìn vào họng có thể thấy
- Họng đỏ
- Amidan sưng đỏ
- Có thể có chấm trắng hoặc mủ ở amidan trong một số trường hợp
- Hạch vùng cổ đau hoặc sưng
Một số trường hợp đau họng kèm sốt, đau nhiều, amidan sưng, có mủ, nổi hạch cổ… có thể liên quan đến vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn. Tuy nhiên, không nên tự đoán và tự mua kháng sinh, vì cần bác sĩ thăm khám, đôi khi cần làm test hoặc xét nghiệm để xác định.
3. Điều trị hỗ trợ: làm gì để đỡ đau họng?
Phần lớn viêm họng do virus sẽ tự cải thiện trong khoảng vài ngày đến 1 tuần. Điều trị chủ yếu là giảm triệu chứng và chăm sóc tại nhà. Những biện pháp hỗ trợ thường dùng:
- Uống đủ nước: giúp họng đỡ khô rát và cơ thể hồi phục tốt hơn.
- Nghỉ ngơi: ngủ đủ, tránh làm việc quá sức.
- Súc họng nước muối ấm: có thể giúp giảm rát họng và làm sạch vùng họng.
- Dùng đồ uống ấm: như nước ấm, trà ấm; một số người thấy dễ chịu hơn.
- Ăn thức ăn mềm, dễ nuốt: cháo, súp, thức ăn ấm vừa phải.
- Giữ ẩm không khí: có thể dùng máy tạo ẩm hoặc tránh ở nơi quá khô.
- Tránh khói thuốc, rượu bia, đồ ăn quá cay hoặc quá nóng vì có thể làm họng kích thích hơn.
- Có thể dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thông thường theo hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc hướng dẫn sử dụng.
Lưu ý quan trọng:
- Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định.
- Không dùng aspirin cho trẻ em nếu không có chỉ định của bác sĩ.
- Với trẻ nhỏ, cần thận trọng khi dùng viên ngậm hoặc thuốc không kê đơn; nên hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi sử dụng.
4. Các dấu hiệu cần đi khám sớm hoặc nhập viện
Đa số viêm họng không nguy hiểm, nhưng cần đi khám ngay nếu có các dấu hiệu sau:
Dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá sớm
- Khó thở, thở mệt, thở rít
- Khó nuốt nhiều, nuốt đau tăng dần hoặc không uống được nước
- Chảy nước dãi nhiều, đặc biệt ở trẻ nhỏ
- Sốt cao, li bì, mệt lả
- Mất nước: môi khô, tiểu ít, khát nhiều, lừ đừ
- Đau họng nặng lên nhanh hoặc kéo dài không đỡ
- Có máu trong nước bọt hoặc đờm
- Nổi ban trên da
- Sưng đau cổ nhiều, nghi ngờ áp-xe quanh amidan
- Giọng nói thay đổi rõ, giọng “ngậm hột thị”, há miệng khó
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt từ 38°C trở lên cần được đi khám ngay
Người bệnh có thể cần nhập viện nếu có:
- Khó thở hoặc nguy cơ tắc đường thở
Mất nước nặng do không ăn uống được
- Nghi ngờ biến chứng nặng như áp-xe vùng họng, nhiễm trùng lan rộng
- Tình trạng toàn thân xấu, sốt cao kéo dài hoặc có bệnh nền khiến nguy cơ biến chứng cao
5. Phòng ngừa viêm họng
Dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, có thể giảm nguy cơ mắc viêm họng bằng cách:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay
- Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc khi ở nơi đông người trong mùa dịch
- Tránh dùng chung ly, muỗng, khăn với người đang bị bệnh
- Che miệng khi ho, hắt hơi
- Giữ ấm cơ thể, nhất là khi thời tiết lạnh
- Uống đủ nước, ngủ đủ giấc
- Không hút thuốc và tránh hít khói thuốc thụ động
- Giữ nhà cửa thông thoáng, sạch bụi
- Tiêm phòng đầy đủ các bệnh hô hấp theo khuyến cáo nếu thuộc nhóm phù hợp
6. Tóm tắt ngắn gọn
- Viêm họng rất thường gặp, đa số do virus và có thể tự khỏi.
- Triệu chứng thường là đau rát họng, nuốt đau, ho, sổ mũi, sốt nhẹ.
- Điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi, uống đủ nước, súc họng nước muối, giảm đau khi cần.
- Không tự ý dùng kháng sinh.
- Cần đi khám sớm nếu có khó thở, khó nuốt, sốt cao, mất nước, đau họng nặng lên hoặc kéo dài.
Tài liệu tham khảo
[1] Centers for Disease Control and Prevention (CDC), "About Sore Throat," [Online]. Available: https://www.cdc.gov/sore-throat/about/index.html. [Accessed: Aug. 2026]
[2] National Health Service (NHS), "Sore Throat," [Online]. Available: https://www.nhs.uk/symptoms/sore-throat/. [Accessed: Aug. 2026]
[3] Cleveland Clinic, "Sore Throat (Pharyngitis): Causes & Treatment," [Online]. Available: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8274-sore-throat-pharyngitis. [Accessed: Aug. 2026]
[4] Mayo Clinic, "Sore Throat – Symptoms & Causes," [Online]. Available: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ sore-throat/symptoms-causes/syc-20351635. [Accessed: Aug. 2026]
