alzheimer

PHÁT HIỆN THUỐC TRỊ HEN SUYỄN CÓ THỂ DÙNG TRONG TRỊ BỆNH ALZHEIMER

Một thí nghiệm nghiên cứu đã cho thấy loại thuốc trị hen có tên Salbutamol có thể ngăn ngừa sự hình thành những cụm xơ rối của protein, thứ được xem là những “nghi phạm” chính của bệnh Alzheimer. Bước tiếp theo của quá trình sẽ được thử nghiệm loại thuốc này với động vật trên các mô hình bệnh tật.

 

Liệu thuốc trị hen có thể giúp chữa dứt bệnh Alzheimer?

 

Khoảng 50 triệu người trên thế giới mắc chứng mất trí nhớ, và số lượng ấy tăng lên gần 10 triệu người mỗi năm, theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

 

Ghi nhận rằng bệnh Alzheimer là loại phổ biến nhất trong những người mắc chứng mất trí, chiếm khoản 60-70% trong tổng số ca.

 

Viện lão hóa dân số Mỹ ước tính có trên 5.5 triệu người dân mắc chứng bệnh Alzheimer và đa phần trong số ấy đều là những người trên 65 tuổi.

 

Triệu chứng này là kết quả của sự rối loạn thần kinh khi các tế bào não chết đi, dẫn đến tiến trình mất trí nhớ và suy giảm nhận thức.

 

Mặc dù các phương pháp điều trị bằng thuốc hiện nay có giúp làm giảm các triệu chứng của bệnh Alzheimer và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, nhưng có tiến triển chậm hoặc không chữa khỏi bệnh.

 

Bộ não của những người mắc bệnh này chứa các mảng đặc biệt giữa các tế bào thần kinh, cũng như các cụm sợi được gọi là rối sợi thần kinh bên trong các tế bào.

 

Các mảng bám từ một protein gọi là beta-amyloid, trong khi một loại protein khác gọi là tau, thứ tạo nên các mớ sợi.

 

Đích đến hứa hẹn của thuốc chữa Alzheimer

 

Sau hàng loạt thử nghiệm lâm sàng, các nhà khoa học phát hiện ra rằng các loại thuốc loại bỏ beta-amyloid từ não đã không thể làm chậm tiến triển của bệnh, các nỗ lực tìm kiếm phương pháp điều trị đã chuyển sang protein tau.

 

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Lancaster Vương quốc Anh tin rằng tau có thể là mục tiêu hứa hẹn hơn cho bệnh Alzheimer. Họ chỉ ra nghiên cứu trước đây, phát hiện ra rằng, trong trường hợp không có rối loạn sợi thần kinh tau, beta-amyloid dường như sẽ không gây hại cho các tế bào thần kinh.

 

Ngoài ra, số lượng các cụm rối trong não dường như tốt hơn nhiều về chỉ số mức độ nghiêm trọng của bệnh so với số lượng các mảng amyloid.

 

Trong các tế bào não khỏe mạnh, protein tau giúp ổn định mạng lưới bên trong của các ống siêu nhỏ hay còn gọi là “vi ống”, là những tế bào vận chuyển các chất dinh dưỡng và các phân tử khác xung quanh các tế bào thần kinh.

 

Trong bệnh Alzheimer, các phân tử tau này tách ra khỏi các vi ống và bắt đầu dính lại với nhau để tạo thành các sợi và cuối cùng là cụm rối. Sau đó, quá trình này phá vỡ mạng lưới vận chuyển vi ống.

 

Các nhà khoa học từ Đại học Lancaster tin rằng các hợp chất ngăn chặn các phân tử tau kết hợp theo cách này có thể tạo ra các phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho những bệnh nhân mắc chứng Alzheimer.

 

Kính hiển vi khổng lồ

 

Để sàng lọc hơn 80 hợp chất cho khả năng ngăn chặn sự hình thành các cụm rối sợi, các nhà nghiên cứu đã sử dụng một kỹ thuật tiềm năng – Lưỡng sắc tròn bức xạ synchrotron thông lượng – để chụp ảnh thay đổi cấu trúc của protein.

 

Kỹ thuật này bao gồm các nguồn chiếu sáng mẫu với chùm ánh sáng, sáng hơn 10 tỷ lần so với mặt trời. Nguồn ánh sáng kim cương Vương Quốc Anh U.K. (DLS) ở Oxfordshire, nơi mà các chuyên gia đã ví như một chiếc kính hiển vi khổng lồ, đã giúp tạo ra ánh sáng cho nghiên cứu này.

 

Một trong những hợp chất mà DLS đã xác định là hormone epinephrine, giúp ổn định protein tau và ngăn chúng hình thành các cụm rối.

 

Cơ thể sẽ chuyển hóa epinephrine khá nhanh, tuy nhiên, vì vậy các nhà nghiên cứu đã tiến hành sàng lọc bốn loại thuốc hiện có với cấu trúc hóa học rất giống nhau.

 

Trong số này, đã có hai loại cho kết quả tích cực: một loại thuốc gọi là dobutamine, được các bác sĩ sử dụng trong điều trị các cơn đau tim và suy tim, và salbutamol (còn được gọi là albuterol), có sẵn dưới tên thương hiệu Ventolin để điều trị hen suyễn.

 

Các nhà khoa học đã loại trừ dobutamine trong điều trị thực tế cho bệnh Alzheimer vì nó cần được tiêm, và có tác dụng rất ngắn.

 

Các thử nghiệm sâu hơn về salbutamol cho thấy rằng nó liên kết với các phân tử tau riêng lẻ, ngăn không cho chúng hình thành hạt nhân Hồi xung quanh mà các phân tử protein khác có thể tổng hợp.

 

Các thử nghiệm sâu hơn về salbutamol cho thấy rằng nó liên kết với các phân tử tau riêng lẻ, ngăn không cho chúng hình thành phân tử xung quanh làm cho các phân tử protein khác có thể tổng hợp.

 

Các nhà nghiên cứu đã công bố phát hiện của họ trên tạp chí ACS Chemical Neuroscience.