MELITTIN TRONG NỌC ONG MẬT TIÊU DIỆT TẾ BÀO UNG THƯ VÚ TRONG LAB, THEO NGHIÊN CỨU

Nhiều người trong chúng ta đã từng có những cuộc chạm trán đau đớn với chiếc kim của ong mật. Tuy nhiên, chiếc kim nhọn này không hẳn chỉ đem lại phiền toái. Một nghiên cứu được thực hiện trong phòng lab cho thấy melittin – một loại phân tử trong nọc ong – có thể ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư đặc biệt khó chịu.

Nghiên cứu tập trung vào một số loại ung thư vú, bao gồm ung thư vú bộ ba âm tính (TNBC) – một căn bệnh cực kỳ xâm lấn và không có nhiều lựa chọn điều trị.

Ung thư vú bộ ba âm tính chiếm tới 15% tổng số ca ung thư vú. Trong nhiều trường hợp, tế bào của nó sản xuất một loại phân tử có tên là EGFR nhiều hơn so với tế bào bình thường. Những nỗ lực phát triển các phương pháp điều trị nhắm vào phân tử này trước đây đều không hiệu quả, vì chúng ảnh hưởng tiêu cực đến các tế bào khỏe mạnh.

Nọc độc của ong mật (Apis mellifera) đã chứng tỏ tiềm năng trong các liệu pháp y tế khác như điều trị bệnh chàm. Ngoài ra nó cũng được biết đến từ lâu với đặc tính chống khối u, bao gồm cả khối u ác tính. Nhưng cách nó hoạt động chống lại các khối u ở cấp độ phân tử vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Nghiên cứu này đã giúp ta tiến một bước rất dài để tìm ra câu trả lời.

Trên thực tế, ong sử dụng melittin – một loại phân tử chiếm đến nửa thành phần  nọc độc ong, và là nguyên nhân khiến cho vết ong đốt rất đau – để chống lại các mầm bệnh tấn công ong. Ong tạo ra peptide này không chỉ trong nọc độc của nó mà còn trong các mô khác, nơi nó được sử dụng để chống lại nhiễm trùng.

Đặt tầm nhắm vào loại phân tử này, các nhà nghiên cứu đã cho các tế bào ung thư phát triển trong phòng thí nghiệm và các tế bào bình thường tiếp xúc với nọc độc của ong mật từ Ireland, Anh và Úc, và nọc độc của ong vò vẽ (Bombus terrestris) từ Anh.

Họ phát hiện ra nọc ong vò vẽ – không chứa melittin, nhưng có các chất diệt tế bào tiềm năng khác – đã ảnh hưởng không đáng kể đến tế bào ung thư vú, nhưng nọc ong chúa đến từ tất cả những nơi trên đều có tác dụng.

“Nọc độc này cực kỳ mạnh”, nhà nghiên cứu y học Ciara Duffy từ Viện Nghiên cứu Y khoa Harry Perkins cho biết. “Chúng tôi phát hiện rằng melittin có thể phá hủy hoàn toàn màng tế bào ung thư trong vòng 60 phút”.

Khi melittin bị ức chế bằng kháng thể, các tế bào ung thư tiếp xúc với nọc ong vẫn tồn tại. Điều này chứng tỏ thành phần nọc đã tạo nên kết quả trong các thử nghiệm trước đó thực sự là melittin.

Phần hay nhất là: melittin ít tác động đến tế bào bình thường mà chỉ đặc biệt nhắm vào các tế bào sản xuất nhiều EGFR và HER2 (một phân tử khác được sản xuất quá mức bởi một số loại ung thư vú); nó thậm chí làm rối loạn khả năng phân chia của tế bào ung thư.

 

“Nghiên cứu này cho thấy cách melittin can thiệp vào các đường truyền tín hiệu bên trong tế bào ung thư vú để đẩy lùi sự phân bào”, giám đốc khoa học Peter Klinken của Tây Úc, người không tham gia vào nghiên cứu này, chia sẻ.

Tiếp nối kết luận này, nhóm nghiên cứu đã tạo ra một phiên bản tổng hợp của melittin và xét xem nó sẽ hoạt động như thế nào trong môi trường thực.

“Chúng tôi đã cho thấy rằng sản phẩm tổng hợp có tác dụng chống ung thư tương tự như nọc ong”, Duffy cho hay.

Duffy cùng nhóm nghiên cứu đã kiểm tra hiệu quả của melittin khi kết hợp với thuốc hoá trị lên chuột. Kết quả, phương pháp điều trị thử nghiệm này đã giảm hàm lượng một loại phân tử được tế bào ung thư sử dụng để tránh bị hệ thống miễn dịch phát hiện.

“Chúng tôi phát hiện melittin có thể được dùng với các phân tử nhỏ hoặc các thuốc xạ trị, như docetaxel, để điều trị các loại ung thư vú nặng”, Duffy giải thích. “Sự kết hợp giữa melittin và docetaxel cực kỳ hiệu quả trong việc giảm sự phát triển của khối u ở chuột.”

Sự biểu hiện quá mức của EGFR và HER2 cũng được tìm thấy ở các loại ung thư khác như ung thư phổi, và kết quả này cho thấy chúng cũng có thể là mục tiêu tiềm năng của melittin.

Tất nhiên, rất nhiều thứ có thể giết chết tế bào ung thư trong đĩa petri và các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng vẫn còn một chặng đường dài trước khi phân tử nọc ong này có thể được sử dụng để điều trị trên người.

“Trước khi thử nghiệm trên người, chúng ta cần chính thức đánh giá độc tính và liều lượng tối đa có thể dung nạp của các peptide này trong các nghiên cứu trong tương lai”, họ viết trong bài báo của mình.

Nhưng chiếc “vũ khí” đáng gờm này là một trong các ví dụ đáng kinh ngạc về các chất hóa học được tìm thấy trong tự nhiên có thể trở nên hữu ích đối với các bệnh ở người. Tuy nhiên, chúng ta phải nhớ rằng – giống như rất nhiều sinh vật khác – ong mật đang phải đối mặt với những mối nguy hại đến sức khỏe đáng kể của chính chúng.

Nghiên cứu được đăng bải Nature Precision Oncology.

Category : Other