bệnh tiểu đường

COVID-19 CÓ THỂ KÍCH HOẠT BỆNH TIỂU ĐƯỜNG Ở NGƯỜI KHỎE MẠNH

Các nghiên cứu gần đây từ Anh và các quốc gia khác đã gợi ý rằng những người trưởng thành mắc cả bệnh tiểu đường loại 1 và 2 có nguy cơ tử vong cao hơn nếu họ mắc COVID-19, đặc biệt là nếu họ kiểm soát đường kém.

 

Các bằng chứng đang được nghiên cứu để hỗ trợ lý thuyết này. Một phân tích quan trọng hơn về dữ liệu có thể sẽ xác nhận nguy cơ gia tăng này.

 

Nhưng vào đầu tháng 6, một số học giả nổi tiếng từ khắp nơi trên thế giới đã viết một lá thư cho New England Journal of Medicine (NEJM) cho rằng COVID-19 không chỉ là nguy cơ đối với những người mắc bệnh tiểu đường – nó thực sự có thể gây ra bệnh tiểu đường.

 

Có hai loại tiểu đường chính. Loại  1, do hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công tiểu đảo tụy sản xuất insulin, một bệnh được gọi là bệnh tự miễn.

 

Cuối cùng, không còn tiểu đảo tụy và do đó không thể tạo ra insulin để kiểm soát lượng đường trong máu. Chúng tôi không biết điều gì bắt đầu khả năng tự miễn này, nhưng nhiễm virus có thể là một tác nhân.

 

Bệnh tiểu đường Loại  2 xảy ra khi các tế bào đảo phải sản xuất một lượng lớn insulin vì các cơ quan đích (gan, cơ, mỡ) không đáp ứng tốt nhu cầu insulin. Cuối cùng, các tế bào đảo trở nên cạn kiệt và chết.

 

Trong nhiều năm, chúng ta đã biết rằng nhiễm virus có thể liên quan đến bệnh nhân có triệu chứng tiểu đường. (Bệnh tiểu đường Loại  1 biểu hiện theo kiểu thời kỳ, thực tế thường thấy với nhiễm vi-rút.) Và nhiễm vi-rút cũng có thể kích hoạt sự phá hủy các “nhà máy” tế bào đảo sản xuất insulin trong tuyến tụy, thiết lập phản ứng tự miễn mãn tính.

 

Có những trường hợp bệnh tiểu đường cấp tính được phát triển trong quá trình nhiễm quai bị và enterovirus. Và có bằng chứng quan trọng liên kết một loại enterovirus cụ thể, Coxsackie-B1, với bệnh tiểu đường Loại 1 tự miễn cổ điển.

 

 

Ngoài ra, nghiên cứu về các yếu tố môi trường gây bệnh tiểu đường ở người trẻ tuổi (TEDDY) từ Hoa Kỳ và châu Âu đã ghi nhận nguy cơ phát triển các dấu hiệu tự miễn dịch tế bào đảo sau khi bị nhiễm trùng đường hô hấp trong những tháng mùa đông.

 

COVID-19 có gây nên bệnh tiểu đường?

 

Thế còn coronavirus COVID-19 thì sao? Đã có báo cáo về trường hợp tại Trung Quốc, một thanh niên có sức khỏe tốt trước đó, khởi phát với bệnh mới (bệnh tiểu đường nặng, được gọi là nhiễm toan ketone) sau khi mắc COVID-19.

 

Trước đại dịch COVID-19, Đông Á đã trải qua dịch SARS (2002-04), cũng là do vi-rút corona gây ra. Có những trường hợp được ghi nhận là bệnh đái tháo đường khởi phát cấp tính ở những người bị viêm phổi SARS, không thấy ở những người bị viêm phổi do các nguyên nhân khác. Trong hầu hết các trường hợp, bệnh tiểu đường đã khỏi sau ba năm, nhưng nó vẫn tồn tại ở 10% bệnh nhân.

Vi-rút corona chịu trách nhiệm cho các đợt bùng phát hiện tại và trước đó với cách tương tự để xâm nhập vào các tế bào. Các gai protein trên bề mặt của virus gắn vào các thụ thể ACE2 có nhiều trong các tế bào phổi, thận và đảo trong tuyến tụy.

 

Người ta cho rằng tại các tế bào đảo tụy, COVID-19 phá vỡ chức năng tế bào bình thường dẫn đến những bất thường trong con đường duy trì đường huyết thông qua bài tiết insulin. Cũng có sự xâm lấn tế bào dẫn đến viêm cấp tính giết chết các tế bào đảo.

 

Vậy COVID-19 có gây bệnh tiểu đường không? Câu trả lời là, chúng tôi không biết, và trong lá thư gửi New England Journal of Medicine (NEJM) cho thấy rõ rằng điều này vẫn chỉ là phỏng đoán. COVID-19 có thể kích hoạt bệnh tiểu đường loại 1 hoặc loại 2. Đây thậm chí có thể là một dạng mới của bệnh tiểu đường.

 

Không giống như sự phong phú dữ liệu về nguy cơ tử vong với bệnh tiểu đường đã biết, béo phì nặng, huyết áp cao và sắc tộc, có rất ít dữ liệu về COVID-19 và bệnh tiểu đường mới được chẩn đoán. Để giải quyết vấn đề này, các tác giả của lá thư gửi New England Journal of Medicine (NEJM) đã phát triển hệ thống đăng ký để ghi lại tất cả các trường hợp tiểu đường liên quan đến COVID.

 

Đăng ký là điều cần thiết để thu thập đủ dữ liệu làm sáng tỏ bí ẩn về liên kết trực tiếp giữa COVID-19 và bệnh tiểu đường. Và nếu tìm thấy sự liên quan như vậy, điều quan trọng không kém là xác định COVID-19 gây ra thiệt hại như thế nào để chọn phương pháp điều trị tốt nhất, do COVID-19 có thể tồn tại khá lâu.

 

Julian Hamilton-Shield, Giáo sư về Bệnh tiểu đường và chuyển hóa Nội tiết, Đại học Bristol.