ung thư ở trẻ em

BỆNH UNG THƯ Ở TRẺ EM LÀ GÌ VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ THẾ NÀO?

Mất đi một đứa trẻ do căn bệnh ung thư là điều mà bất kỳ ông bố bà mẹ nào cũng không thể tưởng tượng được. Nhưng ung thư không chừa một ai, kể cả những đứa trẻ. Bài viết này sẽ giúp các bạn hiểu rõ ung thư ở trẻ em là gì và cách điều trị như thế nào.

Ung thư ở trẻ em là gì?

Ung thư vị thành niên hay còn gọi là ung thư ở trẻ em là căn bệnh ung thư xảy ra ở trẻ em trong độ tuổi từ sơ sinh đến 15 tuổi. Mặc dù đây là căn bệnh hiếm gặp, song lại là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với các bệnh nhân dưới 19 tuổi tại Mỹ. Ung thư ở trẻ em có thể xảy ra ở bất kỳ bộ phận nào trong cơ thể, bắt đầu bằng những thay đổi và tốc độ phát triển nhanh chóng của các tế bào máu trắng bất thường trong cơ thể, sau đó dần tạo thành khối lớn được gọi là khối u, khối u này có thể lành tính (không lây lan), hoặc ác tính (ung thư). Trong trường hợp ác tính, các khối u ung thư sẽ phát triển nhanh và lây lan đến các bộ phận khác của cơ thể.

Khoa ung thư nhi là chuyên khoa chăm sóc, chẩn đoán và điều trị ung thư ở trẻ em.

Nguyên nhân gây ung thư ở trẻ em là gì?

Nguyên nhân gây nên ung thư ở trẻ em có thể là bất kỳ yếu tố nào, tuy nhiên, đa phần các trường hợp ung thư ở trẻ em lại không có nguyên nhân rõ ràng. Các nguyên nhân gây nên ung thư ở trẻ em thường rất khó giải thích và cũng không cố định, dưới đây là một số nguyên nhân cơ bản làm tăng nguy cơ mắc ung thư ở trẻ em:

  • Một số bệnh nhất định có thể làm tăng nguy cơ phát triển một số loại ung thư như:
  • Hội chứng rối loạn di truyền
  • Bất thường về di truyền
  • Thai nhi có dấu hiệu bất thường ngay từ giai đoạn phát triển trong tử cung
  • Các yếu tố môi trường như tiếp xúc với yếu tố truyền nhiễm, độc hại
  • Tiếp xúc với bức xạ, yếu tố tiền bức xạ hoặc trong điều trị ung thư.

ung thư ở trẻ em

Triệu chứng và dấu hiệu của ung thư ở trẻ em là gì?

Ung thư rất khó phát hiện ở trẻ em, tuy nhiên cần chú ý và chăm sóc đặc biệt nếu phát hiện những thay đổi nhất định trên cơ thể trẻ. Triệu chứng thường gặp ở trẻ bị mắc ung thư khá giống với trẻ bị mắc một số bệnh khác, chính vì vậy, với những triệu chứng thường gặp được liệt kê dưới đây, chưa thể đưa đến kết luận trẻ bị mắc ung thư nếu chưa được bác sỹ kiểm tra và chẩn đoán.

Mặt khác, trường hợp không xuất hiện các triệu chứng dưới đây, cũng không có nghĩa là trẻ không mắc ung thư, trong một số trường hợp trẻ bị mắc ung thư nhưng không xuất hiện những triệu chứng lâm sàng ban đầu. Do vậy, đối với trẻ có nguy cơ mắc ung thư, cần phải tiến hành kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm trước khi xuất hiện các triệu chứng ban đầu. Một số triệu chứng của ung thư ở trẻ em bao gồm:

  • Sút cân
  • Đau đầu
  • Sưng hoặc đau kéo dài ở xương, các khớp, lưng hoặc chân
  • Có xuất hiện u ở bụng, cổ ngực, xương chậu hoặc nách
  • Nhiễm trùng
  • Sốt
  • Thay đổi bất thường về mắt và thị lực

Ung thư ở trẻ em có thể do biến đổi ADN không?

Một trong những nguyên nhân gây ra ung thư là do những thay đổi trong chuỗi ADN, gây nên sự phát triển mạnh của oncogenes (loại gen đảm bảo quá trình phát triển, phân chia của tế bào) và làm giảm hoạt động của gen ức chế khối u (loại gen giúp làm chậm quá trình phân bào và loại bỏ tế bào vào đúng thời điểm). Trẻ em thừa hưởng thay đổi ADN (đột biến) từ cha mẹ có nguy cơ mắc một số loại ung thư nhất định. Hầu hết các trường hợp mắc ung thư ở trẻ em không phải do những thay đổi ADN di truyền gây ra mà là kết quả của những thay đổi ADN xảy ra sớm ở trẻ, thậm chí trước khi trẻ được sinh ra.

Các loại ung thư ở trẻ em phổ biến là gì?

Bệnh ung thư ở trẻ em rất hiếm gặp nhưng có nguy cơ tử vong cao hơn ở người lớn. Hầu hết các trường hợp ung thư ở trẻ em thường rơi vào một số loại ung thư cụ thể và các khối u lành tính. Dưới đây là một số loại ung thư phổ biến ở trẻ em dưới 15 tuổi:

Trong tất cả các loại ung thư, ung thư bạch cầu (ung thư máu) là loại ung thư ở trẻ em phổ biến nhất.

Ung thư bạch cầu là gì?

Ung thư bạch cầu là loại ung thư các mô hình thành nên máu của cơ thể, bao gồm tủy xương và hệ bạch huyết, đây là loại ung thư phổ biến, chiếm tới gần 30% các ca ung thư ở trẻ em. Các thể ung thư bạch cầu phổ biến nhất là ung thư bạch cầu lymphoblastic cấp tính (ALL) và ung thư bạch cầu cấp dòng tủy (AML). Bệnh bạch cầu mãn tính rất hiếm gặp ở trẻ em. Ung thư bạch cầu nói chung bắt đầu từ các tế bào tạo máu bên trong tủy xương.

Ung thu bạch cầu là căn bệnh ung thư các tế bào máu trắng, tuy nhiên, một số loại ung thư bạch cầu cũng có thể bắt nguồn từ các loại tế bào máu khác. Tế bào máu trắng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể, giúp bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của virus, vi khuẩn, nấm, các dị bào hoặc các hợp chất lạ khác. Với các trường hợp ung thư bạch cầu, các tế bào máu trắng bị khiếm khuyết, không có khả năng thực hiện vai trò bảo vệ cơ thể, các tế bào máu trắng dị thường được sản sinh nhanh về số lượng, sau đó đi chuyển theo mạch máu, tới các tế bào máu khỏe mạnh, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và các vấn đề khác.

ung thư ở trẻ em

Nguyên nhân gây ung thư bạch cầu ở trẻ em là gì?  

Hiện nay, có rất ít các nguyên nhân được coi là làm tăng nguy cơ mắc ung thư bạch cầu ở trẻ em, và các nguyên nhân liệt kê dưới đây nằm trong số ít đó:

  • Bất thường về di truyền
  • Rối loạn di truyền như hội chứng Down, hội chứng Li-Fraumeni
  • Bất thường về hệ miễn dịch
  • Anh chị em có mắc ung thư bạch cầu
  • Các yếu tố liên quan đến lối sống, môi trường
  • Phơi nhiễm phóng xạ hoặc tiếp xúc hóa trị
  • Ức chế hệ miễn dịch.

Triệu chứng bệnh ung thư bạch cầu ở trẻ em

Các triệu chứng bệnh ung thư bạch cầu có thể là:

  • Đau xương, khớp
  • Mệt mỏi, da nhợt nhạt
  • Chảy máu hoặc bầm tím
  • Sốt, sút cân và một số triệu chứng khác.

ung thư ở trẻ em

Điều trị ung thư bạch cầu ở trẻ em

Hóa trị là phương pháp điều trị chủ yếu đối với bệnh nhân mắc ung thư bạch cầu ở trẻ em, đặc điểm của phương pháp này là sử dụng hóa chất để tiêu diệt tế bào ung thư. Hóa chất sẽ được đưa vào cơ thể qua tĩnh mạch, dịch tủy sống hoặc qua đường uống, kéo theo đó là một số tác dụng phụ không mong muốn như rụng tóc, buồn nôn và tăng nguy cơ nhiễm trùng do loại hóa chất điều trị này cũng gây tổn hại tới các tế bào khỏe mạnh khác trong cơ thể. Trong một số trường hợp, bác sỹ sẽ áp dụng phác đồ điều trị kết hợp hóa trị và cấy ghép tế bào gốc, giúp cơ thể tự hồi phục và tái tạo các mô khỏe bị tổn thương trong quá trình hóa trị.

Ngoài ra, một số phương pháp điều trị khác cũng có thể được áp dụng trong các trường hợp đặc biệt như:

  • Điều trị nhắm mục tiêu: sử dụng các loại thuốc cụ thể, có tác dung tấn công và tiêu diệt các tế bào ung thư mà không làm tổn hại tới các tế bào khỏe mạnh ở trẻ.
  • Phương pháp tế bào gốc: giúp tái tạo các tế bào gốc khỏe mạnh cho cơ thể.
  • Phương pháp xạ trị: sử dụng bức xạ năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư.
  • Liệu pháp miễn dịch: trong đó các kháng thể được sử dụng để chống lại các tế bào ung thư.
  • Truyền máu: có thể được sử dụng để thay thế các tế bào hồng cầu và tiểu cầu trong máu.

Các phương pháp điều trị chuyên sâu thường được áp dụng cho các thể ung thư bạch cầu cấp tính như ung thư bạch cầu lymphoblastic cấp tính (ALL) và ung thư bạch cầu cấp dòng tủy (AML). Ngoài ra, có thể áp dụng các phương pháp điều trị thay thế, kết hợp với chăm sóc hợp lý như bổ sung vitamin, thảo dược, áp dụng chế độ ăn phù hợp, châm cứu để cải thiện cơ thể.

ung thư ở trẻ em

Có thể điều trị dứt điểm ung thư bạch cầu ở trẻ em không?

Với phương pháp điều trị phù hợp, ung thư bạch cầu ở trẻ em có tỷ lệ thuyên giảm đến 90%, nghĩa là hầu như không còn phát hiện tế bào ung thư trong cơ thể. Trước đây, tỷ lệ sống sau khi phát hiện ung thư bạch cầu ở trẻ em là 5 năm, thì nay tỷ lệ này đã dần tăng lên theo thời gian lên khoảng 60 – 70%.

Phần lớn các trường hợp được chẩn đoán ung thư bạch cầu ở trẻ em khi được điều trị đúng cách, bệnh thuyên giảm rõ rệt và kết quả điều trị có thể kéo dài vĩnh viễn. Để đạt được kết quả tối ưu trong điều trị ung thư bạch cầu ở trẻ em, điều quan trọng nhất là giảm thiểu các tác dụng phụ do căn bệnh và phương pháp điều trị gây ra.